Rybnik i jego Władze miejskie od początku swej działalności - czyli od powrotu Górnego Śląska do odrodzonego Państwa Polskiego stały na stanowisku, że walka z germanizacją musi się oprzeć nie tylko na podstawach politycznych i gospodarczych, ale także, a nawet przede wszystkim na umacnianiu polskości na tych ziemiach.
Dlatego już 3 września 1922 r. burmistrz miasta Władysław Weber zwrócił się z prośbą do Sióstr Urszulanek w Krakowie, by zechciały otworzyć w Rybniku polską szkołę.

I tak 22 sierpnia 1923 r. przyjechała do Rybnika pierwsza czwórka zakonnic, a już 10 września rozpoczęły się pierwsze lekcje nowo otwartej szkoły podstawowej. Warunki lokalowe i finansowe były bardzo trudne.
Początkowo lekcje odbywały się popołudniami w wypożyczonych pomieszczeniach I Szkoły Miejskiej. Niebawem otwarto też dwie klasy gimnazjum, ale po kilku miesiącach zaprzestano tej działalności, ponieważ po prostu dziewczęta słabo znały język polski.
W następnym więc roku - obok szkoły podstawowej prowadzono kursy przygotowawcze do gimnazjum, a naukę w szkole średniej podjęto w roku szkolnym 1925-1926.

Ze względu na potrzebę stworzenia właściwych warunków nauczania, wyłoniła się konieczność częściowej modernizacji starych budynków i budowy nowej szkoły. Funduszy na to nie było i budowę nowego gmachu można było zacząć realizować dopiero w 1937 r.
Tymczasem działalność wychowawcza Sióstr Urszulanek coraz bardziej się rozwijała: obok przedszkola, szkoły powszechnej i gimnazjum w roku szkolnym 1926-1927 otworzono Prywatną Szkołę Zawodową poprzedzoną kursami przemysłu gospodarczego, wreszcie w 1928-1929r. rozpoczęło działalność Seminarium Nauczycielek Rzemiosł. Wszystkie te szkoły przetrwały aż do roku 1939, kiedy to działania wojenne uniemożliwiły jakąkolwiek działalność wychowawczą i naukową.

Wyzwolenie Śląska spod okupacji niemieckiej w kwietniu 1945 r. było dla Sióstr rybnickich sygnałem do otwarcia szkół i podjęcia pracy pedagogicznej. Jeszcze przed 9 maja 1945 roku uruchomiono zajęcia szkolne w wynajętych dwóch salach probostwa, gdyż cały dom był przeznaczony na szpital wojskowy.
19 kwietnia 1945 roku odbyły się pierwsze lekcje, na które zgłosiło się około 500 dzieci, a 21 kwietnia tegoż roku Siostry zawiadomiły Kuratorium w Katowicach, że otwierają przedszkole, szkołę powszechną, gimnazjum, szkołę gospodarczą i gimnazjum krawieckie.

Jednak system polityczny wprowadzony na ziemiach polskich wykluczał istnienie tzw. szkół wyznaniowych. Zatem już od pierwszych lat po wojnie rozpoczęły się i ciągle nasilały represje ze strony władz. Były to m.in. -nękające, nieżyczliwe i tendencyjne wizytacje, utrudnienia przy nadawaniu praw (z reguły tylko na rok), zarzuty wychowywania młodzieży w duchu wrogim ustrojowi państwa.
Rozpoczęło się też rugowanie Zgromadzenia z budynków i zmuszanie do wynajmowania lokali państwowym szkołom zawodowym. Tak więc w 1949 roku zamknięto szkołę podstawową, w 1953 - Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące, gdyż od 4 lat nie pozwolono na nabór do klas pierwszych. Z tego samego powodu przestały istnieć Liceum Gospodarcze -1951, Gimnazjum i Liceum Krawieckie -1952, Technikum Hotelarskie -1954 i Technikum Gastronomiczne - 1955 r. Najdłużej utrzymała się Zasadnicza Szkoła Gastronomiczna i Technikum Gospodarcze. Zostały one zamknięte w 1962 r., kiedy to - z wyjątkiem 6 szkół w Polsce (chyba na pokaz) - zlikwidowano wszystkie szkoły prowadzone przez kler świecki i zakonny.

Do wznowienia działalności rybnickiej szkoły urszulańskiej doszło po 20-tu latach przerwy.
Otóż po zawartym w sierpniu 1980 roku porozumienia Solidarności z Władzami Państwa i dzięki staraniom Komisji Wspólnej Episkopatu Polski i Rządu PRL (w zaistniałym klimacie wolności) Zgromadzenia Zakonne mogły na nowo podjąć starania o powrót do pracy zgodnej z ich powołaniem. Po wielu konsultacjach Prowincja Polska Urszulanek UR postanowiła rewindykować w roku szkolnym 1982-1983 dwa Licea Ogólnokształcące w Poznaniu i w Rybniku. Zgodę Ministerstwa otrzymała w kwietniu 1982r.
Jednakże pierwszy okres działalności szkoły był bardzo trudny. Bo choć społeczeństwo przyjęło wiadomość o rewindykacji Liceum z prawdziwą radością, równocześnie nie dowierzało, że urszulankom uda się to przedsięwzięcie. Świadczy o tym fakt następujący: w okresie od kwietnia do września 1982 r. pytających o szkołę było ponad 1300 osób (rodziców i uczennic), a tylko 93 osoby zaryzykowały składając dokumenty. Wszystkie te kandydatki do trzech klas pierwszych 1 jednej drugiej zostały przyjęte.

Nasza szkoła bezpośrednio podlegała Kuratorium Oświaty i Wychowania w Katowicach. Wojewódzkie Władze Szkolne, mając narzucony kierunek kształcenia i ideologizacji szkolnictwa, nie pomagały w rozwoju szkoły, starały się zapominać o istnieniu tej placówki na terenie województwa, o czym świadczy brak informacji dotyczących wszelkich zarządzeń, konferencji dla dyrektorów, konferencji metodycznych dla nauczycieli, informacji o Olimpiadach, Konkursach itp. Zatem wszystkie potrzebne informacje zdobywałyśmy pośrednio.

Warunkiem istnienia Liceum było nadanie szkole praw państwowych na pewien okres przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania w Warszawie. Mimo pisemnej prośby Ministerstwo zwlekało z decyzją przyznania praw szkole. Brak ich nie pozwalał na wydawanie uczennicom legitymacji szkolnych, ważnych świadectw i jakichkolwiek zaświadczeń.
Ponieważ o rewindykację naszej szkoły w sposób szczególny starał się Ks. Biskup Ordynariusz Herbert Bednorz, dlatego też we wszystkich trudnych sprawach miałyśmy oparcie w Kurii Diecezjalnej. Wszystkie ważne rozmowy dotyczące szkoły i odwoływanie się do Ministerstwa załatwiał Ks. Kanclerz Wiktor Skworc. Dlatego dzięki staraniom Kurii pod koniec roku szkolnego 1982-1983 otrzymałyśmy prawa na jeden, kończący się już rok szkolny. Na następne lata zostały przyznane szkole po wielodniowej wizytacji. W związku z trudną sytuacją szkoły - dezinformacja, rozpowszechniane w środowisku błędne wiadomości oraz trudności materialne - Ks. Biskup H. Bednorz powołał do życia tzw. „Dzieło Przyjaciół Prywatnego Żeńskiego LO Sióstr Urszulanek w Rybniku". Moderatorem tego dzieła został Ks. Dziekan Alojzy Klon, a członkami Księża Dziekani okręgu rybnickiego (13 dekanatów).
Celem Dzieła było m.in. prostowanie błędnych informacji i budzenie życzliwości dla szkoły oraz przychodzenie jej z pomocą materialną. Ponieważ prowadzenie szkoły wiązało się z dużymi kosztami, których ani rodzice, ani Zgromadzenie Sióstr Urszulanek nie było w stanie pokryć, z inicjatywy Księdza Biskupa Ordynariusza Siostry z młodzieżą wyjeżdżały na niedzielne kolekty do poszczególnych parafii wchodzących w skład Dekanatów, które tworzyły Grono Dzieła Przyjaciół. Uzyskane kwoty pozwalały na uzupełnianie braków i przeprowadzanie bieżących remontów. Kolekty były także okazją informowania społeczeństwa o szkole.

1 września 2001 roku powstało Publiczne Gimnazjum Sióstr Urszulanek, które od 2003 roku jest szkołą koedukacyjną.
Prywatne Liceum wygasło z dniem 31 sierpnia 2005 roku, jego miejsce zajęło koedukacyjne Publiczne Liceum Ogólnokształcące Sióstr Urszulanek.
Od 1 września 2004 roku Gimnazjum i Liceum tworzą Zespół Szkół Urszulańskich.

Prezentacja multimedialna na temat historii naszej szkoły: